Onmetelijke dankbaarheid, basketbaldier Toon van Helfteren verdient zijn lintje

De blik op het gezicht van Toon van Helfteren toen hij gisteren het stadhuis van Delft binnenkwam was onbetaalbaar (onderstaande foto is een fractie later genomen).

Tot net van tevoren wist Toon van Helfteren niet wat hem te wachten stond, omdat zijn dochter een goede smoes had verzonnen.

Van nature is Van Helfteren ook geen man die de aandacht zoekt, al heeft hij er in de loop der jaren goed mee leren omgaan. Niet geheel toevallig was het daarom dat de burgemeester van Delft zo ongeveer begon met de mededeling dat Van Helfteren er liever niet had willen zijn, dat anderen het meer hadden verdiend.

Het siert de man Toon van Helfteren dat hij dit zegt en nog los van alle tastbare prestaties die op zijn naam staan (zie onderaan het overzicht van Jacob Bergsma), denk ik dat de Tilburger in feite de redder is van het Nederlandse basketbal.

Om mijn mening kracht bij te zetten refereer ik aan mijn allereerste blog in 2014.

IN MEMORIAM: Oranje heren basketbal 1946-2014
Geplaatst op 10 augustus 2014 door leonkersten

LEIDEN, 27 augustus 2014 – Het is mooi geweest. 68 jaar werd Oranje. De allereerste kennismaking na de Tweede Wereldoorlog was met Engeland. Een pot die Oranje won op 30 april 1946 (48-27). De laatste keer dat we de Oranje-mannen zagen was tegen Montenegro, nota bene een land dat pas 8 jaar bestaat.

Wat bijblijft van de laatste EK-kwalificatiereeks is dat het weer net niet gelukt is. Toon van Helfteren, de meester, haalde het maximale uit zijn jonge groep. Door allerlei omstandigheden kon hij geen beroep doen op de ‘besten’, hij maakte er wel het beste van.

Lees hier de hele blog van toen verder.

Dat het zover niet kwam is natuurlijk niet alleen te danken aan Toon van Helfteren, er was toen in 2014 ook stel basketballers dat talent had en zo gek was om alles opzij te zetten, maar de bondscoach haalde er wel het maximale uit. En kijk vooral eens naar wat er de afgelopen vijf jaar allemaal is veranderd in ons basketballende kikkerlandje, heel veel ten goede en ik denk oprecht dat Toon van Helfteren daar een cruciale rol in heeft gespeeld (we hebben die blog trouwens nog wel eens besproken omdat er toen spelers waren die erg waren geschrokken).



Kortom dik en dik verdiend dat een groep liefhebbers er voor heeft gezorgd dat Toon van Helfteren tegenwoordig Ridder in de Orde van Oranje-Nassau is.

De carrière van Toon van Helfteren door Jacob Bergsma

A.J.J. ‘TOON’ VAN HELFTEREN

Geboortedatum: 20 februari 1951
Geboorteplaats: Tilburg
Woonplaats: Delft

Loopbaan als jeugdinternational

Debuut: 6 april 1969 Nederland – USA (83-63), oefenwedstrijd in Mannheim ● Nederland eindigt als negende van de twaalf deelnemers aan het Albert Schweizer Toernooi en laat USA, Roemenië en Zwitserland achter zich ● Aantal interlands: onbekend

Loopbaan als A-international

Debuut: 27-12-1971 Tsjechoslowakije – Nederland (100-56), oefenwedstrijd in Bremerhaven onder bondscoach René Mol ● Laatste interland: 02-07-1988 Nederland – Groot-Brittannië (65-85), OS-kwalificatiewedstrijd in Groningen onder bondscoach Ruud Harrewijn ● EK-deelnemer: 1975 Split, 1979 Siena & Turijn, 1987 Athene ● Olympisch Kwalificatietoernooi: 1976 Hamilton, 1980 Lugano, 1988 Groningen ● Aantal A-interlands: 207 ● Record: 121 keer winst, 86 keer verlies

Opmerkelijk

Toon van Helfteren speelde interlands onder tien verschillende bondscoaches: Harry Kippers, René Mol, Jan Bruin, Bill Sheridan, Jan Janbroers, Tom Quinn, Jan Sikking, Ton Boot, Vladimir Heger en Ruud Harrewijn

Loopbaan als jeugdbondscoach Nederlands kadettenteam

Debuut: 1987 ● Laatste wedstrijd: onbekend ● Aantal interlands: onbekend ● Record: onbekend

Loopbaan als bondscoach Nederlands Team, eerste periode

1 september 1993 tot 1 juni 1997 ● Debuut: 06-05-1994 België – Nederland (101-62), oefenwedstrijd in Antwerpen ● Laatste wedstrijd eerste periode: 25-05-1997 Ierland – Nederland (67-78), EK-kwalificatiewedstrijd in Dublin ● Aantal interlands eerste periode: 44 ● Balans in eerste periode: 20 keer winst, 24 keer verlies

Loopbaan als bondscoach Nederlands Team, tweede periode

6 maart 2013 tot 22 februari 2015 ● Eerste wedstrijd: 01-07-2013 Wit-Rusland – Nederland (82-58), oefenwedstrijd in Minsk ● Laatste wedstrijd tweede periode: 27 augustus 2014 Nederland – Montenegro (68-55), EK-kwalificatiewedstrijd in Leiden ● Aantal interlands tweede periode: 25 ● Balans in tweede periode: 10 keer winst, 15 keer verlies

Loopbaan als hoofdcoach Orange Lions, derde periode

22 februari 2015 tot en met 25 februari 2019 ● Eerste wedstrijd: 30 juli 2015 Italië-Nederland (64-52), oefenwedstrijd in Trento ● 2014-2015 winnend coach All Star Game ● 2015-2016 winnend coach All Star Game ● 2016-2017 winnend coach All Star Game ● EK-deelnemer: 2015 ● Aantal interlands: 60 ● Balans: 22 keer winst, 38 keer verlies

Bijzondere interlands ALS COACH
Datum Wedstrijd Uitslag Plaats Competitie Bijzonderheid
27-08-2014 NED-MNE 68-55 Leiden EK-kwalificatie Nederland plaats zich voor het eerst in 25 jaar weer voor deelneming aan een EK
06-09-2015 NED-MKD 71-78 Zagreb EK 85e wedstrijd als hoofdcoach; passeert Ruud Harrewijn als bondscoach met de meeste duels
07-09-2016 GER-NED 71-75 Oberhausen EK-kwalificatie 100e interland als hoofdcoach
29-07-2017 NED-UKR 70-65 Trento Oefenwedstrijd 45e zege als hoofdcoach; passeert Vladimir Heger als bondscoach met de meeste zeges
19-08-2017 ALB-NED 37-111 Tirana WK-kwalificatie Grootste zege als hoofdcoach (74 punten verschil)
22-06-2018 BEL-NED 60-66 Pepinster Oefenwedstrijd 50e zege als hoofdcoach
25-02-2019 POL-NED 85-76 Gdansk WK-kwalificatie Laatste interland als hoofdcoach
Totaalbalans bondscoach / hoofdcoach Nederlands Team
Locatie Wedstrijden Winst Verlies Winstpercentage Voor Tegen Saldo  
Thuis 35 16 19 45.71 2475 2502 -27  
Uit 62 19 43 30.65 4383 4606 -223  
Neutraal 32 17 15 53.13 2361 2291 70  
TOTAAL 129 52 77 40.41 9219 9399 -180  
Loopbaan als clubspeler
Seizoen Team Bijzonderheden
  BC Paulus Tilburg  
1971-1972 Factorum Punch Delft  
1972-1973 Raak Punch Delft Uitgeschakeld in eerste ronde Europa Cup 2
1973-1974 Raak Punch Delft Uitgeschakeld in tweede ronde Korac Cup, winnaar NBB Beker, All Defense Team
1974-1975 Punch Delft Door administratieve blunder FIBA Europe uitgeschakeld in eerste ronde Europa Cup 2, Landskampioen
1975-1976 Pioneer Punch Delft  
1976-1977 Pioneer Punch Delft  
1977-1978 Tripper Jeans Punch Delft verliezend finalist play-offs
1978-1979 Punch Delft All Star Game
1979-1980 Punch Delft All Defense Team, OSKW Lugano 1980
1980-1981 Punch Delft All Star Game
1981-1982 Rucanor Tristars Delft All Star Game
1982-1983 Rucanor Tristars Delft  
1983-1984 Elmex Leiden winnaar Haarlem Basketball Week, verliezend finalist play-offs
1984-1985 Elmex Leiden verliezend finalist play-offs
1985-1986 BS Leiden Meest Waardevolle Speler Eredivisie, verliezend halve finalist play-offs
1986-1987 De Boo DAS Delft All Star Game
1987-1988 De Boo DAS Delft All Star Game
1988-1989 De Boo DAS Delft  
1989-1990 DAS Delft  
Play-Offwedstrijden
Seizoen Team Wedstrijden Winst Verlies Punten  
1977-1978 Delft 6 3 3 59  
1983-1984 Leiden 6 3 3 21  
1984-1985 Leiden 5 2 3 21  
1985-1986 Leiden 3 1 2 21  
Totaal   20 9 11 122  
Europa Cupwedstrijden
Seizoen Team Competitie Wedstrijden Winst Verlies Gelijk  
1972-1973 Delft Europa Cup 2 2 1 1 0  
1973-1974 Delft Korac Cup 4 2 1 1  
1974-1975 Delft Europa Cup 2 1 0 1 0  
Totaal     7 3 3 1  
Prijzen
Prestatie Jaar  
Landskampioen 1975  
Winnaar NBB Beker 1974  
Winnaar Haarlem Basketball Week 1984  
Meest Waardevolle Speler Eredivisie 1986  
All Defense Team 1974, 1980  
Deelnemer All Star Game 1979, 1981, 1982, 1987, 1988  
Aantal seizoenen Eredivisie 19  
Loopbaan als clubcoach
Seizoen Team Bijzonderheden  
1989-1990 DAS Delft Begon het seizoen als speler … per 27-02-1990 aangesteld als opvolger van Ed Zaal  
1990-1991 Exact DAS Delft Coach All Star Game  
1991-1992 Exact DAS Delft Uitgeschakeld in de kwartfinales van de play-offs  
1997-1998 Libertel Dolphins Den Bosch per 18-02-1998 aangesteld als opvolger van Jos Wolfs, uitgeschakeld in de halve finales van de play-offs  
2000-2001 Image Centre Hank Werkendam winnaar NBB Beker, Coach All Star Game, uitgeschakeld in de kwartfinales van de play-offs  
2001-2002 EBBC Den Bosch winnaar NBB Beker, uitgeschakeld in de kwartfinales van de play-offs  
2002-2003 EBBC Den Bosch Coach van het jaar, uitgeschakeld in de halve finales van de play-offs  
2003-2004 Tulip EBBC Den Bosch Verliezend finalist in de play-offs  
2004-2005 Tulip EBBC Den Bosch Coach All Star Game, uitgeschakeld in de kwartfinales van de play-offs  
2005-2006 Demon Astronauts Amsterdam Uitgeschakeld in Regular Season Group B van de ULEB Cup, winnaar NBB Beker, uitgeschakeld in de halve finales van de play-offs  
2007-2008 Rotterdam Basketball Uitgeschakeld in de kwartfinales van de play-offs  
2008-2009 Zorg en Zekerheid Leiden per 01-12-2008 aangesteld als opvolger van Ivo Boom, uitgeschakeld in de kwartfinales van de play-offs  
2009-2010 Zorg en Zekerheid Leiden winnaar NBB Beker, Coach van het jaar, uitgeschakeld in de halve finales van de play-offs  
2010-2011 Zorg en Zekerheid Leiden Uitgeschakeld in de Qualifying Round van de FIBA EuroChallenge, Coach van het jaar, winnaar play-offs en landskampioen  
2011-2012 Zorg en Zekerheid Leiden Winnaar SuperCup, uitgeschakeld in Last 16 van FIBA EuroChallenge, winnaar NBB Beker, Coach All Star Game, Coach van het Jaar, verliezend finalist in de play-offs  
2012-2013 Zorg en Zekerheid Leiden Winnaar SuperCup, winnaar play-offs en landskampioen  
2013-2014 Zorg en Zekerheid Leiden Uitgeschakeld in Regular Season Group G van FIBA EuroChallenge, uitgeschakeld in de halve finales van de play-offs  
Play-Offwedstrijden
Team Wedstrijden Winst Verlies  
Amsterdam 6 3 3  
Delft 3 0 3  
Den Bosch 32 16 16  
Leiden 53 34 19  
Rotterdam 3 1 2  
Werkendam 3 1 2  
Totaal 100 55 45  
Europa Cupwedstrijden
Seizoen Team Competitie Wedstrijden Winst Verlies  
2005-2006 Amsterdam ULEB Cup 10 3 7  
2010-2011 Leiden FIBA EuroChallenge 14 5 9  
2013-2014 Leiden FIBA EuroChallenge 6 2 4  
Totaal     30 10 20  
Prijzen
Landskampioen 2011, 2013  
Winnaar NBB Beker 2001, 2002, 2006, 2010, 2012  
Winnaar SuperCup 2012, 2013  
Coach All Star Game 1991, 2001, 2005, 2012, 2015, 2016, 2017  
Coach van het jaar 2003, 2010, 2011, 2012  
Aantal seizoenen Eredivisie 17  
Getotaliseerd speler en coach in Eredivisie
Landskampioen 1975, 2011, 2013  
Winnaar NBB Beker 1974, 2001, 2002, 2006, 2010, 2012  
Winnaar Haarlem Basketball Week 1984  
Winnaar SuperCup 2012, 2013  
Meest Waardevolle Speler Eredivisie 1986  
Coach van het Jaar 2003, 2010, 2011, 2012  
All Defense Team 1974, 1980  
Deelnemer All Star Game 1979, 1981, 1982, 1987, 1988, 1991, 2001, 2005, 2012, 2015, 2016, 2017  
Aantal seizoenen Eredivisie 35 (1 seizoen actief als speler èn als coach)  
Onderscheidingen
Lid van Verdienste Nederlandse Basketball Bond 26-11-1988  
Lid / Ridder in de Orde van Oranje-Nassau 26-04-2019  
  • Het Lidmaatschap van Verdienste van de NBB werd uitgereikt door voorzitter Ab Mandersloot
  • De Koninklijke Onderscheiding werd opgespeld door de burgemeester van Delft, J.M. ‘Marja’ van Bijsterveldt-Vliegenthart
Koninklijke onderscheiding aangevraagd door
Ron Richel oud-ploeggenoot  
Peter van Noord oud-assistent hoofdcoach en oud-teammanager Orange Lions  
Dick van der Starre oud-teammanager Orange Lions en onderwijscollega  
Jacob Bergsma Basketballhistoricus  
  • De aanvraag werd ondersteund door de Stichting tot behoud van het Nederlands Mannen Basketball Team (NMT). Die ondersteuning werd medeondertekend door het bestuur van de Nederlandse Basketball Bond