Menig basketballiefhebber zal zich vandaag een ding afvragen: zou het ‘kleine’ LWD Basket de finale van de play-offs halen en daarmee de titelverdediger uitschakelen?
De Friezen die nogal bleu aan deze play-offs begonnen en de eerste twee duels tegen Zorg en Zekerheid Leiden verloren, hebben zich helemaal teruggevochten in de serie. Dat is op zich al knap en zal flink wat vertrouwen opleveren.
De do-or-die-wedstrijd voor de Friezen was voor het neutrale publiek vanwege de spanning leuk om naar te kijken. En winnen in Leiden in de play-offs is in de recente historie voor weinig teams weggelegd.
Maar beslist is er nog helemaal niets en het is ook niet dat Leiden kansloos was in wedstrijd vier van deze best-of-fiveserie. Een ding is wel duidelijk en dat is dat zowel LWD Basket als ZZ Leiden wisselvallige teams blijken met in deze serie goede en slechte momenten.
Wat mij opviel in wedstrijd 4 tussen ZZ Leiden en LWD Basket, 82-84:
Hoe dom kun je zijn? Waarom met nog ruim voldoende tijd op de schotklok (21 seconden voor de laatste aanval) een geforceerde driepunter schieten Jordan Davis (met nog 10 seconden op de klok) om de wedstrijd te winnen in plaats van twee punten (bij de ring) om een verlenging eruit te slepen?
Deze enorme denkfout en ernstige vorm van zelfoverschatting kan grote gevolgen hebben voor de titelverdediger. We zullen nooit weten hoe de wedstrijd met een eventuele gelijkmaker verder verlopen was. Maar LWD zat fors in de foutenlast met drie spelers met 4 persoonlijke fouten.
Inclusief de misser van Davis was het in de slotfase chaos troef bij Leiden, op een vlijmscherpe aanval na een time-out na, en had Schaftenaar eigenlijk de driepunter op de kop van de driepuntslijn moeten nemen, maar hij moet gedacht hebben dat twee punten makkelijker waren. Evenwel kwam het zover niet.
Zo kwam LWD met de schrik vrij. Op de winst is weinig af te dingen. De ploeg begon goed en overtuigend en met de juiste intensiteit sterk aan de wedstrijd (21-26 na eerste kwart en ook bij rust was er een voorsprong). De marge liep uiteindelijk op tot maximaal 11 halverwege het derde kwart en er leek weinig aan de hand tegen het tamme Leiden, 50-61.
In deze fase speelde LWD grotendeels slim door vaak de ring aan te vallen, iets wat Leiden juist veel te weinig deed.
Dit hield op nadat Spradley zijn ploeg in een zoneverdediging zette. Een slimme zet want LWD maakte vervolgens de ene na de andere denkfout. Leiden kwam zelfs op voorsprong na ruim drie minuten in het vierde kwart, 73-72 (run 23-11). En net als in wedstrijd drie in Leeuwarden, toen Leiden tot op één punt kwam na een inhaalrace, dacht ik: die gaan erop en erover.
Een 2-14 run met typisch LWD-spel in drie minuten met onder andere drie driepunters (tegen de zone) waarvan twee van Frierson zette ‘ineens’ weer een enorme marge op het scorebord, 75-84.
Het gemak waarmee Murray de run eindigde en door de zoneverdediging soleert is typerend voor het Friese vertrouwen en de Leidse intensiteit die enorm schommelt. Het verschil tussen de ondergrens en de bovengrens van het spel van ZZ Leiden is groot en veel te groot voor deze fase van het seizoen.
Maar negen punten verschil met nog drie minuten op de klok betekenden niet dat de wedstrijd voorbij was. Want in deze serie kan niemand een voorsprong vasthouden. Leiden ging knokken (figuurlijk) en LWD maakte slordige (denk)fouten, zoals heel snel balverlies op een break door Whitfield en een gemiste vrij open lay-up van Doorson. Eigenlijk deed het spel in de laatste drie minuten de wenkbrauwen fronsen.
Uiteindelijk herpakte LWD Basket zich in de slotseconden door, zoals in het begin van deze wedstrijd, ZZ Leiden weg van de ring te houden onder andere door vijf man in of direct rond de paint te parkeren. En dat is gewoon slim verdedigd.

Wat Leiden niet meezat was dat Greene en Kruithof uitvielen met enkelproblemen en zeker die van Greene leek ernstig. Of deze twee voor Leiden belangrijke spelers woensdag beschikbaar zijn is maar de vraag. En als ze kunnen spelen is het ook maar de vraag hoe fit ze zijn.
Voor de wedstrijd haakte guard Cook van Leiden af vanwege ziekte. Met gemiddeld 27 minuten, 11 punten en 5 rebounds een forse aderlating.
Uiteindelijk was het verschil tussen ZZ Leiden en LWD Basket klein, ook in de statistieken.

Wat het verschil maakte, was het aantal driepunters:
- ZZL 11/24 (45%)
- LWD 14/28 (50%)
Alles of niets
Zo’n beslissende vijfde wedstrijd in een best-of-fivereeks, zoals die nu woensdagavond in het Kalverdijkje wordt gespeeld, kent over het algemeen twee scenario’s. Of één van de twee ploeg wint heel ruim of het wordt close. Gezien de ontwikkeling van deze serie is het laatste het meest voor de hand liggende.
Meestal geeft dan ervaring de doorslag, maar ik denk niet dat dit woensdag het geval gaat zijn. Leiden heeft meer ervaring in huis, maar dat komt er heel de serie al niet uit.
De spanning van zo’n do-or-die-wedstrijd kan er wel voor zorgen dat ogenschijnlijk makkelijke schoten (van buiten) niet vallen wat het insidespel automatisch belangrijk maakt. Tegelijk zijn dit soort wedstrijden meestal niet mooi en komt het aan op wilskracht.
Als LWD haar eigen spel kan spelen, op tempo met veel driepunters, en met de kennis en ervaring in deze serie opgedaan door veel inside te gaan in plaats van snel te schieten in de aanval, dan ligt de tweede finale na 2013 (0-4 tegen Leiden) binnen bereik. Zeker als de ploeg verdedigend Leiden uit de paint kan houden.
ZZ Leiden is, zoals ik al beschreef, wisselvallig en opvallend genoeg ook qua intensiteit. De ploeg heeft meer dreiging inside nodig om tot eenvoudige scores te komen en om ruimte te creëren voor niet geforceerde driepunters. Het wel of niet spelen van Greene is hier van grote invloed op, ik schat in dat hij het zeker gaat proberen woensdag.
Het zou mij niet verbazen als Leiden fysiek een tandje bijzet en daardoor LWD veel naar vrije worplijn stuurt om hun aanvallende ritme te breken en het tempo wat lager te houden. LWD heeft ook spelers die fysiek de grenzen opzoeken, maar de vraag is hoe zij reageren op een tandje extra.
Vertrouwen is in zo’n wedstrijd belangrijk, maar de bottom line is de mentale vraag: wie toont woensdagavond de meeste wil om te winnen?
Historie
In de geschiedenis van de Nederlandse play-offs zijn 80 laatste duels in de serie gespeeld (3e in best-of 3, 5e in b-o-5 en 7e in b-o7).
Thuiswinst: 78,7%
Uitwinst: 21,3%
Leeuwarden speelde vier van zulke duels, geen enkele thuis, dus wel allemaal buitenshuis en won er één:
10/11 in Nijmegen, 86-83
17/18 in Leiden, 66-55
21/22 bij Donar, 99-82
22/23 in Zwolle, 82-101
ZZ Leiden speelde vijf van zulke duels buitenshuis (zoals woensdag) en verloor ze allemaal (ter info: Leiden thuis 10 duels met 9x winst):
81/82 bij Donar, 104-86
85/86 in Den Bosch, 75-71
09/10 bij Donar, 80-70
13/14 bij Donar, 76-62
16/17 in Zwolle, 83-56
De winnaar begint zondagmiddag om 15.00u in Den Bosch tegen Heroes aan de finale om het landskampioenschap (best-of-five).
