Het zal in Middelburg helemaal niemand zijn opgevallen dat Johan Roijakkers en Brian Benjamin elkaar daar op een vrijdag begin mei hebben ontmoet. In hotel Middelburg sprak de coach met de technisch directeur van de Nederlandse basketbalbond over de vacante positie van bondscoach bij de mannen, het vlaggenschip van het Nederlandse basketbal.
Misschien dat er over twee jaar wordt gesproken van een ommekeer in het Nederlandse basketbal die begon op een plek waar de appelmoes wordt geserveerd met een kers. In figuurlijke zin kan het Nederlandse basketbal die kers heel hard gebruiken na het mislopen van het Europees kampioenschap later deze zomer en de resultaten van de afgelopen jaren.
Een van de belangrijkste gespreksonderwerpen aan tafel was de manier van spelen van Oranje en daar komt een duidelijke trendbreuk. De 44-jarige Johan Roijakkers is een coach die houdt van fris, agressief, snel basketbal. Meer vooruit verdedigen, minder setplays, maar wel met duidelijke afspraken of ‘habits’ zoals hij het zelf omschrijft. Zo speelde hij afgelopen seizoen met Kortrijk in de BNXT-league en verraste hij vriend en vijand met uitstekende resultaten en werd hij coach van het jaar.
“Dat is een mooi voorbeeld ja en ik wil die lijn doortrekken bij Oranje. Natuurlijk heb ik in Kortrijk een heel seizoen om te werken aan mijn ploeg en heb ik bij Oranje maar een korte tijd om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen en dat gaat niet makkelijk worden. Maar ik doe simpele dingen en wil ook niet teveel.”
Verdedigen
Sinds het aantreden van Toon van Helfteren als bondscoach in 2013, een kantelpunt in de historie van het mannenbasketbal, kwam Oranje tot voor kort min of meer op dezelfde manier voor de dag. Met het toch wel beperkte materiaal dat toen beschikbaar was, speelde Van Helfteren traditioneel basketbal met de verdediging als stevig fundament en dat was uitermate succesvol met een ticket voor het EK in 2015 als beloning.
Na het ontslag van Van Helfteren in 2019 veranderde het spel onder eerst de Italiaan Buscaglia en daarna onder de Israëliër Shivek (met Varagic als korte tussenpoos) nauwelijks, al werd er wel minder goed verdedigd. Feit is dat de resultaten niet om over naar huis te schrijven waren. Met de nederlaag tegen Groot-Brittannië in februari en daarmee uitschakeling voor het -broodnodige- EK als jammerlijk dieptepunt.
Anders
Oranje was niet slecht, maar zeker ook niet beter dan de Britten in de ‘must-win-wedstrijd’ en leek soms te afwachtend. In dat licht is de ommekeer in het denken over het spel van Oranje met daarbij een andere bondscoach logisch. Ook omdat het basketbal is geëvolueerd naar een sneller spel.
“Als je ziet hoe het de laatste jaren is gegaan, is het tijd voor iets anders”, stelt Roijakkers, “en daar wil ik een steentje aan bijdragen. Het bondscoachschap is de hoogst mogelijke baan en ik zie het als een eer.”
Roijakkers was al eens officieel kandidaat om bondscoach te worden. Na het afscheid van Van Helfteren was hij kandidaat en was er een gesprek met het NMT, de organisatie die toen Oranje runde. De keus viel op de Italiaan Buscaglia, toen de clubcoach van Yannick Franke. “Dat was toen, denk ik, een ‘politieke’ beslissing die door andere mensen werd genomen.”
Officieus was Roijakkers op het bondsbureau ook in beeld om Buscaglia, na een dramatische reeks, te vervangen op het Europees Kampioenschap van 2022. Zover kwam het echter niet en Oranje speelde een zwak EK waarna de Italiaan alsnog weggestuurd werd.
Oranje sinds 1 augustus 2013: 86 duels
26x winst – 60x verlies
Onder Van Helfteren
18x winst – 23x verlies
Na Van Helfteren
8x winst – 37x verlies
Gelijk winnen
De nieuwe bondscoach staat gelijk een zware uitdaging te wachten. Omdat Oranje het EK is misgelopen, speelt het in augustus pre-WK-kwalificatiewedstrijden. Uit en thuis tegen Bulgarije en Oostenrijk waarbij de nummers 1 en 2 in de eindstand doorgaan naar de ‘echte’ WK-kwalificatie. Voor het Nederlands basketbal niet voor het eerst een ‘must-win-situatie’.
“Ik voel die druk niet, maar ik zie wel de absolute noodzaak om bij de eerste twee te eindigen”, erkent Roijakkers. “De druk die ik mezelf opleg is ervoor te zorgen dat mijn ploeg op een bepaalde manier, mijn stijl, gaat spelen. Als we dat doen dan geloof ik dat wij een prima ploeg hebben en veel gaan winnen.”
Roijakkers zal waarschijnlijk in de pre-kwalificatie en daarna ook in de FIBA-kwalificatiewindows geen beroep kunnen doen op de Nederlanders die nu in Amerika spelen. Geen Quinten Post van de Warrriors in de NBA, maar deze zomer ook geen G-league-spelers als Jesse Edwards, Malevy Leons, Tristan Enaruna en talenten als David N’Guessan en Dwayne Artistode.
“Post en Aristode zijn een brug te ver op dit moment, denk ik. Maar iedereen wil enorm graag en ze waarderen wat er gebeurt rond Oranje. Alleen weten de meeste van die jongens gewoon nog niet hoe het gaat met hun contract voor komend seizoen, of hun club heeft andere eisen zoals de Summerleague. Het kan zeker zo zijn dat er later in de zomer nog wat instromen bij Oranje.”
Klaarstomen
Op 11 juli begint Oranje met een ‘Europese’ selectie in Den Bosch aan de voorbereiding op de WK pre-kwalificatie. Ook in de ‘Europese groep’ ontbreken namen, zoals die van Emmanuel Nzekwesi, Nathan Kuta, Shaquille Doorson, Terrence Bieshaar, Menno Dijkstra en de meest opvallende de 29-jarige Yannick Franke.
“Het was een moeilijke beslissing”, laat Franke weten, “mijn gezin was een van de redenen voor deze beslissing.”
De nieuwe bondscoach heeft begrip voor Franke die de afgelopen jaren voor Oranje belangrijk is geweest (topscorer in EK-kwalificatie met 13 punten gemiddeld) en als een van de weinige internationals op een hoog niveau speelt (afgelopen seizoen Buyukcekmece). “Hij heeft net een kindje gekregen en omdat hij in Turkije speelt, heeft hij die heel lang niet gezien. Uiteindelijk moet hij daar wel zijn geld verdienen.” Franke is een speler die goed zou kunnen gedijen in het nieuwe speelsysteem van Roijakkers.
De groep die wel aan de voorbereiding begint, wordt aangevoerd door Keye van der Vuurst de Vries en Yannick Kraag. De grootste verrassing is Roel van Overbeek (24-jarige guard, 1.88m) van het nu niet meer bestaande QSTA en vanaf volgend seizoen weer BAL.
“Ik snap dat je hem een verrassing vindt, maar mijn Amerikanen bij Kortrijk waren onder de indruk van zijn verdedigende intensiteit. Bij Oranje heb ik dadelijk maar weinig tijd om mijn manier van spelen erin te krijgen en dan heb ik jongens nodig waar het DNA goed zit, dat is voor mij een reden om spelers te kiezen.
Metname inside heeft Roijakkers keuzes gemaakt en keert bijvoorbeeld Jito Kok na een afwezigheid in Oranje terug. Ondanks het ontbreken van nogal wat potentieel is Roijakkers tevreden over zijn selectie.
“De jongens die er de laatste tijd bij hebben gezeten zoals Dijkstra hebben van mij een telefoontje gehad, Voor mijn manier van spelen heb ik ‘snelle’ centers nodig, maar dat wil zeker niet zeggen dat ik de anderen nooit zal oproepen.
Ik heb nu gewoon de best mogelijke selectie samengesteld zonder de jongens die in de States zitten. Straks in de FIBA-windows kan ik ze ook niet zomaar oproepen.
Ik ga gewoon met de jongens werken die beschikbaar zijn, zo sta ik erin. Ik kan best wel makkelijk schakelen wat dat betreft.”
Roijakkers, die bij Oranje Koen van Gerwen als assistent krijgt (was onder Shivek en Buscaglia de derde man) is van nature fanatiek, heeft oog voor details en is bovenal professioneel. Dat laatste is niet altijd de omgeving waar Oranje in acteert.
“Ik denk dat ik afgelopen seizoen bij Kortrijk wel duizend excuses had kunnen aanvoeren waarom wij eigenlijk laatste hadden moeten staan want het was allesbehalve professioneel. Uiteindelijk gaat het om de cultuur. We moeten de spelers faciliteren zodat zij het op het veld kunnen waarmaken en de bal erin gooien om het zo maar te zeggen.”
| CV Coach Johan Roijakkers | |
|---|---|
| 2003-2007 | Bree B.B.C. (assistent) |
| 2007-2010 | Dexia Mons-Hainaut (assistent) |
| 2009 | Belgium U20 (assistent) |
| 2010-2011 | Rio Grande Valley Vipers (assistent) |
| 2011-2014 | Netherlands U18 |
| 2011-2012 | BC Prievidza, landskampioen in 2012 |
| 2012-2020 | BG Göttingen, kampioen Pro A in 2014 |
| 2020-2021 | Brose Bamberg |
| 2022 | Pallacanestro Varese |
| 2022 | Bree B.B.C. |
| 2022-2023 | Saudi Arabië |
| 2024-nu | Kortrijk Spurs |
Wil je al mijn bijdrages persoonlijk ontvangen en niet afhankelijk zijn van social media-kanalen, abonneer je dan en krijg een mail bij een nieuw artikel.
