Weer gaven de Oranje basketballers de winst cadeau aan een tegenstander. Net als in november thuis tegen Polen (83-85) werd tegen Oostenrijk een ogenschijnlijk zekere overwinning weggegeven (87-88). Oranje maakte zondag in de kwalificatie voor het WK van 2027 fouten, maar dat is inherent aan sport. Pijnlijker is dat de ploeg killersmentaliteit mist en zichzelf daardoor niet lijkt te kunnen belonen. Al is dat duidelijk ook een kwaliteit.
Dat het spannend werd in de slotminuten is iets wat nooit had mogen gebeuren, maar niet onverwacht was. Oranje dat na een moeizame start de controle kreeg en redelijk comfortabel ging rusten (50-43), had de wedstrijd in het derde kwart simpelweg op slot moeten gooien. Die kansen lagen voor het oprapen toen de marge met nog vijf minuten te spelen maximaal was (60-49) en de Oostenrijkers in de hoek lagen.
Vervolgens ging een lay-up mis, werden twee vrije worpen gemist, werd een aanval volkomen verprutst door rare passes en eindigde uit een break een floater in het luchtledige. Tussendoor stond de verdediging nog prima en bakten de Oostenrijkers er niets van.
Het enige dat de Oostenrijkers er wel aan overhielden was hoop, want de wedstrijd werd maar niet beslist en even later was het weer een wedstrijd (60-55).
Natuurlijk zal geen Oranjespeler bewust te makkelijk spelen, maar het werd in deze fase, vooral in de aanval, allemaal wel iets te makkelijk opgevat of te frivool is een woord dat ik hoorde. Dat heeft te maken met het karakter van de spelers, de manier van spelen en die is weer afhankelijk van de kwaliteit van de selectie.
Bondscoach Johan Roijkakkers over het verliezen van grip op het duel tegen de Oostenrijkers. “Telkens als we zeven of acht punten voor stonden, misten we lay-ups en gaven we er aan de andere kant juist een paar veel te makkelijk weg. Onze bescherming in de pick-and-roll was niet goed genoeg, onze coverage klopte niet zoals het moet op dit niveau, en ik denk dat het daar is misgegaan.
Je kunt geen 27 punten in het vierde kwart op die manier weggeven. In het vierde kwart gaan zij volgens mij vijf of zes driepunters raak, twee daarvan zijn misschien gelukkig, maar toch — als je voor staat, moet je het afmaken.
In het derde kwart speelden we met veel vrijheid en tempo, pakten we bijna alle rebounds, maar we stopten met scoren. Dat zie je vaker in deze interlandperiodes: ploegen zijn pas vier dagen samen, dus het is op en neer.
Ik vond onze energie eigenlijk beter dan in Oostenrijk, maar we konden ze niet definitief wegzetten. En als zij dan blijven hangen en twee driepunters via het bord raken, dan winnen zij.”
Waar verloor Oranje de grip?
Dit Oranje is enorm guard georiënteerd en daar komen eigenlijk alle scores vandaan. Nederland mist een 3-, een 4- en een 5-speler met echte dreiging bij de ring maar ook naar de ring toe. Van alle guards maakt alleen Keye van der Vuurst weleens een drive naar de ring. Verder zijn het alleen maar schoten na een pick and roll.
De Oostenrijkers hadden dat na anderhalve wedstrijd wel door en deden er alles aan om aanvoerder Keye van der Vuurst het leven zuur te maken. Ondertussen zochten ze zelf de paint op voor makkelijke scores en die kwamen er ook, metname van de talentvolle Fynn Schott (19).
Omdat Oranje, dat lange tijd best aardig speelde, in ieder geval evenwichtiger dan in Oostenrijk, eerder had verzuimd de genadeklap toe te dienen en door het opgebouwde vertrouwen na de easy baskets, roken de Oostenrijkers aan het eind van het vierde kwart bloed. En toen ging geluk ook een rol spelen, maar geluk dwing je in zo’n proces af. Dat hebben ze bijvoorbeeld in IJsland ervaren die met nog 7 minuten te spelen een achterstand van 21 punten goedmaakten tegen topland Litouwen.
Waar de Oostenrijkers inside gingen met hoog percentage schoten, bleef Oranje -driepunters- schieten; bijvoorbeeld bij 84-79, eentje van Hollanders die misging. Toen kwam het eerste geluksmomentje voor de Oostenrijkers, maar Ersek stond door een verdedigende fout wel open voor een driepunter via het bord.
Daarna werden twee vrije worpen gemist door N’Guessan. Na de aanvallende rebound schoot Van der Vuurst de Vries drie vrije worpen raak (87-82) met nog één minuut te spelen.
Toen ging het verdedigend mis en werd er een open driepunter weggegeven, die ook via het bord door de ring ging. Ook daar blijft de verdediger ver weg van de schutter.
Bondscoach Roijakkers speelde de laatste vijf minuten van de wedstrijd met een opmerkelijk vijftal. Dat waren eerst Ververs, Hollanders, Koehler, Kruithof en N’Guessan. Twee minuten voor tijd kwam de aanvoerder in het veld voor Ververs. Franke bleef al die tijd aan de kant zitten. De laatste echte aanval van Oranje werd door de Oostenrijkers duidelijk verwacht en daar hoefde niemand helderziend voor te zijn.
Op dit moment werd pijnlijk duidelijk dat het voor de bondscoach roeien is met de riemen die er zijn. Dit Oranje moet het van de guards hebben, dat weten zij en zo spelen ze ook. Toch blijft ook het gevoel hangen dat als bijvoorbeeld N’Guessan en Kruithof eerder in de wedstrijd beter en vaker in het spel betrokken waren zij lekkerder in de wedstrijd hadden gezeten en het misschien wel nooit zover had gekomen. Kleine proef op de som was het eerste kwart waarin Van der Vuurst 0 punten had, Franke 3 en Oranje 23.
En als het tegenzit, zit ook alles tegen want ik denk dat de botsing die N’Guessan had in de laatste aanval van de Oostenrijkers een persoonlijke fout was. Vujosevic had dan twee vrije worpen onder druk moeten schieten met nog 7 seconden op de schotklok voor Oranje.
De call kwam er niet van de verder goed fluitende ervaren scheidsrechters uit Spanje, Turkije en Slovenië (waar waren de BNXT-refs?). Bondscoach Roijakkers wilde ook niet dat er bewust een fout gemaakt werd om de driepunter te voorkomen. “Ik hou daar niet van, we moeten goed verdedigen.” En dus kon Lanmüller de winnende driepunter schieten, ook omdat hij de ruimte kreeg.
Uit de time-out met nog ietsje minder dan 3 seconden te spelen kreeg Oranje nog wel het laatste balbezit. En het had gekund, maar ook dit keer wist iedereen dat Van der Vuurst de Vries de bal zou krijgen, al was het maar omdat geen van de anderen een drive naar de ring had gemaakt. Zijn bal had er in kunnen vallen. Maar de Oostenrijkers hadden het geluk afgedwongen en Nederland niet, helaas. De tip-in van Hollanders was na de buzzer (op de artikelfoto is hij zichtbaar ontdaan over het resultaat).
Hoe nu verder?
Met twee overwinningen in vier duels, die deze hardwerkende groep ondanks of misschien wel juist dankzij de beperkingen voor elkaar kreeg, staat Nederland er nog steeds goed voor met het oog op de tweede ronde van de WK-kwalificatie. Maar winst op de Oostenrijkers had definitieve plaatsing betekend. Nederland heeft door de 10 punten overwinning in Oostenrijk wel het onderling resultaat. In groep F is Polen zeker van de volgende ronde. Letland en Oostenrijk hebben beide één winstpartij, maar kunnen -theoretisch- nog op drie komen.
In juli speelt Oranje in Almere tegen Letland waar uit verrassend van werd gewonnen en nog in Polen waar dus thuis nipt van werd verloren. Of Jesse Edwards, die bij Melbourne is gekozen tot MVP van het seizoen, er dan bij is, is de vraag. In ieder geval zit het seizoen in Australië er dan op. De aanwezigheid van de Amerikagangers lijkt mij onwaarschijnlijk.
Veel invloed heeft bondscoach Johan Roijakkers niet op de beschikbaarheid van spelers. En veel keus heeft hij ook niet. Want behalve de niet beschikbare Kraag bestaan er in Europa geen Nederlandse 3, 4 of 5-spelers die naar de ring toe dreigend zijn. Op korte termijn gaan die ook niet uit de lucht vallen.
Dan komt ook het manco van de BNXT-league om de hoek kijken waar de imports veel plekken innemen en de meeste minuten maken. Nou gaan de Belgen dat misschien ook wel merken want hun nationale team won in de WK-kwalificatie nog geen enkel duel. Wie weet zorgt het voor heldere inzichten en gaat het aantal imports teruggebracht worden naar drie of hooguit vier zodat er meer spelers als Troy Koehler, die heel verdienstelijk debuteerde in Oranje, gaan doorbreken.
